رسوب در دیگ های بخار

آب تغذیه دیگ بخار باید عاری از سختی باشد . گاهی به سبب کوتاهی و یا بهره برداری نادرست از دستگاه سختیگیر و یا عدم احیا به موقع رزینها ، مقداری سختی وارد آب تغذیه دیگ می شود . افزایش دمای آب در دیگ بخار حلالیت املاح آب را کاهش می دهد . آب مجاور سطوح گرم اشباع می گردد و شرایط رسوب گذاری مواد کم محلول،فراهم می شود. رسوب ایجاد شده در دیگ بخار ، عایق حرارت می باشد . اگر جداره لوله ای توسط رسوب پوشیده شود ، راندمان حرارتی دیگ افت می کند . در نتیجه جذب حرارت از گازهای حاصل از احتراق کاهش می یابد ، انرژی هدر می رود و تولید بخار کم می شود . به منظور جبران کاهش تولید بخار ، سوخت و بار حرارتی دیگ افزایش می یابد . تحت این شرایط ، لوله ها گداخته شده و مقاومت خود را از دست می دهند.

ترکیب شیمیایی برخی از رسوب های مشاهده شده در دیگ بخار

نوع رسوب و ترکیبات آن را نمی توان پیش بینی کرد که با تغذیه آب معینی چه نوع رسوبی در دیگ بخار ایجاد خواهد شد . حتی با مصرف یک نوع آب ، نوع رسوب در نقاط مختلف با یکدیگر متفاوت است. بررسی تاثیر ضخامت رسوب بر روی میزان مصرف سوخت نشان می دهدکه رسوبی به ضخامت ۵ میلی متر مصرف سوخت را تا ۸ % افزایش می دهد. تحت این شرایط برای کارخانه ای که  ۲۵۰۰۰۰ لیتر در سال سوخت مصرف می کند ، ۲۰۰۰۰ لیتر سوخت اضافی نیاز می باشد.

ترکیب شیمیایی برخی رسوب ها شامل موارد زیر است:

سولفات کلسیمCaSO4
کربنات کلسیم (آرانگونیت)CaCO3
مارسنگ (سرپانتین)
گزونوتلیت
آنالیستNa2O.Al2O3.4SiO2.2H2O
فسفات منیزیمMg5(PO4)3OH
بروسیتMg(OH)2
هماتیتFe2O3
مگنتیتFe3O4
هیدروکسی آپاتیتCCa10(OH)2(PO4)6
پکتولیتNa2O.4CaO.6SiO2.H2O

کاهش و جلو گیری از تشکیل رسوب در دیگ های بخار

به منظور کاهش و جلو گیری از تشکیل رسوب در دیگهای بخار ، موارد زیر توصیه می شود:

  1. هنگام بهره برداری از سختیگیر ، در احیا و نگهداری آن دقت کافی به عمل آید تا از عبور آب سخت جلوگیری شود .
  2. سختی باقیمانده در آب تغذیه دیگ بخار ، با افزایش مواد شیمیایی مناسب (مانند فسفاتها و پراکنده کننده ها)کنترل شود . این ترکیبات در محیط قلیایی با سختی باقیمانده ترکیب شده و تولید مواد نامحلول لجن مانندی می کنند که به جداره دیگ بخار و یا لوله نمی چسبند .
  3. با زیر آب زدن به موقع و کافی ، غلظت املاح داخل دیگ بخار کنترل شود .
  4. مقدار تزریق مواد شیمیایی به آب تغذیه دیگ بخار به نحوی تنظیم شود که باقیمانده آنها در دیگ بخار در حد مطلوب باشد تا از تشکیل رسوب در دیگ جلوگیری شود .

رسوب زدایی دیگ های بخار

رسوب های جداره و لوله های دیگ بخار به روش مکانیکی و یا شیمیایی پاک می شوند . به طور معمول مواد شیمیایی که برای این منظور بکار می روند ، پایه اسیدی دارند . برای این منظور بکار می روند ، پایه اسیدی دارند . برای جلوگیری از اثرات نامطلوب اسید بر روی فلز به آنها موادی به نام بازدارنده (Inhibitor) می افزایند. این ترکیب تحت عنوان رسوب زدا (Descaler) در بازار عرضه می شود.

اسید بکار رفته در این مواد، بسته به جنس و حساسیت دستگاهها ممکن است ، معدنی ، آلی و یا مخلوطی از هر دو باشد .

برای رسوب زدایی ، محلول ۵ تا ۸ درصد رسوب زدا به کمک پمپ سیرکولاسیون از قسمت فوقانی وارد دیگ بخار می شود و از لوله تخلیه در قسمت تحتانی خارج و به تانک سیرکولاسیون بر می گردد . شیر خروجی هوای دیگ بخار ، برای خروج گازها باز می باشد . شستشو تا ثابت ماندن غلظت اسید ادامه می یابد .غلظت اسید با استفاده از محلول سود یک نرمال ، کنترل می شود . میزان مصرف اسید ، بستگی به حجم دیگ بخار و مقدار رسوب دارد .

در صورتی که رسوب سولفاتی و سیلیسی در دیگ بخار وجود داشته ، به همراه رسوب زدا از آمونیوم بای فلوراید (NH4HF2) استفاده می شود. باید توجه داشت از مخلوط اسید و این ماده ، اسید فلوئوریک تولید می گردد که گازی سمی و خطرناک است. رعایت نکات ایمنی در حین کار الزامی است. عملیات رسوب زدایی در دمای پایینتر از ۶۰ درجه سانتیگراد انجام می گیرد، تا ماده محافظ تجزیه نشود و خاصیت خود را حفظ نماید .

پس از خاتمه رسوب زدایی و شستشو با آب ، برای خنثی کردن باقیمانده اسید ، دیگ بخار را با محلول ۵% یک خنثی کننده – که ماده ای قلیایی می باشد – پر می کنند . این محلول تا دمای جوش گرم می شود . سپس دیگ ، تخلیه و دوباره با آب گرم شستشو می گردد . دیگ بخار را نباید پس از رسوب زدایی خالی و بدون آب نگهداری کرد .